Polska

17 lipca 2016

Niezwykła kolekcja dziadków do orzechów

Tagi: , , , ,

W Olsztynku na Warmii można oglądać aż 400 dziadków do orzechów z całego świata. To największa taka kolekcja w Polsce. Wystawa potrwa do końca października 2016r. Zobaczcie dziadki na moich zdjęciach.

dziadek_orzech4

Dziadek może mieć postać ludzką, zwierzęcą, a nawet fantastycznego stworzenia. Dawniej bywał zabawką dla dzieci i w takiej roli wszedł do kanonu kultury światowej jako bohater baletu „Dziadek do orzechów”  Piotra Czajkowskiego na motywach baśni E.T.A Hoffmanna.

dziadek_orzech7

W skład kolekcji pokazywanej w sali wystawowej Muzeum Budownictwa Ludowego przy ul. Zamkowej 1 wchodzą dziadki pochodzące z Niemiec, Anglii, Węgier, Polski, dawnej Jugosławii, Stanów Zjednoczonych i Chin. Najstarszy obiekt – dziadek w kształcie małpy – pochodzi z drugiej połowy XIX w.

dziadek_orzech6

W większości języków to urządzenie nazywa się zgniataczem do orzechów: po niemiecku nusknacker, po francusku casse-noisette, a angielsku nutcracker.

dziadek_orzech2

Nazwa dziadek do orzechów ukształtowała się w Polsce w XVIII w. W „Słowniku języka polskiego” Lindego występuje termin dziadek, a dziadek do orzechów pojawia się w „Encyklopedii powszechnej” Orgelbranda. Być może nazwa inspirowana jest kształtem urządzenia. Uważa się też, że właściciel pierwszej fabryki dziadków w Niemczech, Wilhelm Fuchner, tak nazwał swój produkt. Jego uznaje się za „ojca” tych przyrządów, a  Saksonię za ich ojczyznę.

dziadek_orzech1

Najstarszymi dziadkami były po prostu dwa kamienie. Najdawniejsze znane metalowe przyrządy pochodzą z III-IV w p.n.e. Można je obejrzeć w muzeach w Tarencie we Włoszech, Leavenworth w Stanach Zjednoczonych, Neuhausen w Niemczech, gdzie znajduje się największy na świecie dziadek mierzący 5,87 m i najmniejszy – 4,9 mm. Początkowo dziadki wykonywano ręcznie (rzeźbiono, wykuwano), od 2. poł. XIX wieku produkowano na skalę przemysłową.

dziadek_orzech3

Dziadki do orzechów ze względu na materiał dzielą się na drewniane, metalowe, łączone (np. metal z drewnem) oraz z tworzywa sztucznego. Najbardziej trwałe są metalowe z żelaza, brązu, mosiądzu, miedzi lub aluminium.

dziadek_orzech5

Szczególne zainteresowanie budzą dziadki drewniane, przedstawiające postaci z bajek lub z życia codziennego, np. leśników, żołnierzy, strażaków, sportowców. Do ich produkcji wykorzystuje się bukszpan, klon, brzozę, buk, orzech włoski. Przyrządy te dzielą się też zależnie od zasady działania – dźwigni jednostronnej, dwustronnej, śruby lub udaru.

dziadek_orzech9

Kolekcja dziadków  do  orzechów  Jana  Łomnickiego  i  Witolda  Tchórzewskiego prezentowana była  w  wielu  miastach  w  Polsce  i  zagranicą, gdzie  cieszyła  się  dużym uznaniem  i zainteresowaniem.

muzeumolsztynek.com.pl

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *